...SIŁA I PIĘKNO MUZYKI TKWIĄ W JEJ RÓŻNORODNOŚCI...


..::OPIS::..

Widząc kolejne wydawnictwo koncertowe projektu Ayreon, pomyślałem, że w ostatnich latach ukazuje się ich naprawdę sporo. Przez wiele lat był to przecież projekt wyłącznie studyjny, a dziś doczekaliśmy się już kilku wydawnictw live.

Warto przypomnieć, że na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat otrzymaliśmy kolejno: „The Theater Equation” (2016), będący sceniczną adaptacją albumu „The Human Equation” nagraną z okazji 10. rocznicy jego premiery. Następnie ukazał się „Ayreon Universe – Best Of Ayreon Live” (2018) – klasyczny koncert typu „best of” obejmujący 28 utworów z różnych albumów Ayreon. Kolejnym wydawnictwem było „Electric Castle Live And Other Tales” (2020) zarejestrowane z okazji 20-lecia albumu „Into the Electric Castle”. Ostatnim z tej serii był „01011001 – Live Beneath the Waves” (2024), upamiętniający 15. rocznicę wydania albumu „01011001”.

Ponieważ cenię praktycznie wszystko, co wychodzi spod ręki Arjena Anthony'ego Lucassena, z dużą ciekawością sięgnąłem również po najnowsze wydawnictwo koncertowe zatytułowane „30th Anniversary – An Amazing Flight Through Time”, które ukazało się w maju 2026 roku.

Tym razem seria koncertów odbyła się w dniach: 12-14 września 2025 roku w holenderskim Tilburgu. Arjen przygotował przekrojowy koncert obejmujący trzydzieści lat historii projektu z utworami od „The Final Experiment” (1995) aż po „The Source” (2017). W repertuarze znalazły się zarówno największe klasyki, jak i utwory, które nigdy wcześniej nie były wykonywane na żywo, szczególnie te pochodzące z początkowego okresu działalności Ayreon.

Już po pierwszym odsłuchu byłem bardzo pozytywnie zaskoczony. Tego materiału słucha się znakomicie i właściwie o każdym utworze można byłoby napisać osobny rozdział. Oczywiście skupię się jedynie na kilku wybranych kompozycjach, ale o nich nieco później. Najpierw chciałbym opisać wydawnictwo od strony dźwiękowej i wizualnej, tym bardziej że ukazało się ono w wielu formatach: Blu-ray, DVD, CD oraz LP.

Na szczególne uznanie zasługuje lista zaproszonych wokalistów. Arjen po raz kolejny udowodnił, że potrafi zgromadzić na jednej scenie absolutną czołówkę światowego rocka progresywnego. W kolejności pojawiania się na scenie byli to:

Wudstik (Martin de Ruiter)

Marcela Bovio

Irene Jansen

Magali Luyten

Tommy Karevik

Arjen Anthony Lucassen

Anneke van Giersbergen

Heather Findlay

Damian Wilson

Dino Jelusick

Michael (Mike) Mills

Robert Soeterboek.

Dwunastu wokalistów robi ogromne wrażenie. Już sam skład pokazuje z jak różnorodnymi barwami głosu mamy do czynienia. Najczęściej na scenie pojawiały się Marcela Bovio oraz Irene Jansen, wspierając pozostałych artystów zarówno w partiach drugiego głosu i chórach, jak i we fragmentach o charakterze operowym.

Arjen Anthony Lucassen ograniczył się tym razem wyłącznie do roli wokalisty. Trzeba jednak przyznać, że śpiewa bardzo pewnie i czysto, a przy tym nieustannie utrzymuje świetny kontakt z publicznością. Często zachęcał fanów do wspólnej zabawy prostymi gestami, machając ręką i mobilizując widownię do wspólnego śpiewania. Zostało to przyjęte niezwykle entuzjastycznie i stworzyło fantastyczną atmosferę.

Jeżeli miałbym natomiast wskazać najbardziej charakterystyczny, drapieżny i najmocniejszy głos tego koncertu, bez wahania postawiłbym na Damiana Wilsona.

Na równie wysokie uznanie zasługują muzycy, którzy towarzyszyli wokalistom. To właśnie oni stworzyli fundament całego widowiska, dbając o wierne odtworzenie studyjnych aranżacji, a jednocześnie nadając im koncertową energię.

Skład instrumentalny prezentował się następująco:

Timo Somers - gitary

Ferry Duijsens - gitara elektryczna i akustyczna

Johan van Stratum - gitara basowa

Joost van den Broek - instrumenty klawiszowe

Ed Warby - perkusja

Ben Mathot - skrzypce

Jurriaan Westerveld - wiolonczela

Jeroen Goossens - flet.

Każdy z muzyków dawał z siebie wszystko, dzięki czemu trudno wskazać na tym wydawnictwie choćby jeden słabszy moment. W wielu utworach instrumentalistom udzielała się również atmosfera panująca na widowni – często zachęcali publiczność do wspólnej zabawy okrzykami „Hey! Hey! Hey!”, unosząc przy tym ręce. Trzeba przyznać, że taki widok, gdy kilka tysięcy osób reaguje jednocześnie, potrafi wywołać autentyczne ciarki.

Spośród wszystkich kompozycji chciałbym wyróżnić kilka, które zrobiły na mnie największe wrażenie. „Valley of the Queens” to uczta dla miłośników pięknych kobiecych głosów. Marcela Bovio, Anneke van Giersbergen oraz Heather Findlay stworzyły niezwykle harmonijny tercet. Ich głosy idealnie się uzupełniają, a synchronizacja i płynność przechodzenia między partiami robią ogromne wrażenie.

„Loser” okazał się jednym z najbardziej emocjonujących momentów koncertu. Publiczność śpiewa ten utwór w większości sama, tworząc niesamowitą atmosferę. Nie bez powodu właśnie ta kompozycja została wybrana jako singiel promujący wydawnictwo i trafiła do serwisów streamingowych na długo przed premierą albumu.

„The Castle Hall” zyskał zupełnie nowe życie. W porównaniu z wersją studyjną utwór brzmi zdecydowanie bardziej energetycznie, a Robert Soeterboek prezentuje w nim znakomitą formę wokalną. To jedna z tych kompozycji, które na żywo wypadają nawet lepiej niż na płycie.

Ogromne wrażenie zrobił na mnie również „Amazing Flight In Space”. To prawdziwy popis instrumentalistów, przede wszystkim efektowny pojedynek gitary z instrumentami klawiszowymi.

Album zamyka „Isolation” wykonany wspólnie przez wszystkich uczestników koncertu. To niezwykle symboliczne zakończenie tego jubileuszowego widowiska – pełne emocji, wzajemnej radości i poczucia, że wszyscy artyści tworzyli tego wieczoru jedną muzyczną rodzinę.

Jeśli miałbym wskazać element, który najmniej przypadł mi do gustu, byłyby to krótkie wstawki z kobiecym Avatarem zapowiadającym kolejne części widowiska („Dream Sequencer 1, 2 i 3”). To oczywiście wyłącznie moje subiektywne odczucie – nigdy nie byłem zwolennikiem tego typu przerywników.

Zdecydowanie więcej jest jednak powodów do zachwytu. Największym z nich pozostaje sama publiczność. Uśmiechnięta, zaangażowana, rozśpiewana i autentycznie oczarowana całym przedsięwzięciem. Energia płynąca zarówno ze sceny, jak i z widowni sprawia, że nawet podczas oglądania materiału na ekranie można poczuć atmosferę tego wyjątkowego wydarzenia.

Pod koniec koncertu otrzymujemy jeszcze ponad szesnastominutowe przemówienie Arjena. To niezwykle osobisty i pełen emocji moment, który doskonale podsumowuje całe wydarzenie.

Arjen rozpoczyna od serdecznych podziękowań dla publiczności, podkreślając, że do Tilburga przyjechali fani aż z 71 krajów świata. Przyznaje, że długo zastanawiał się, czy organizacja kolejnego koncertowego przedsięwzięcia ma sens, jednak reakcja publiczności utwierdziła go w przekonaniu, że była to właściwa decyzja. Z dużą dawką humoru wspomina początki projektu Ayreon, opowiada o trzydziestu latach jego istnienia, a jednocześnie z pewnym dystansem mówi o upływie czasu i nieuchronnym starzeniu się.

Szczególnie poruszający jest moment, w którym wspomina Edwarda Reekersa. Wokalista, z powodu ciężkiej choroby, nie mógł już wystąpić podczas jubileuszowych koncertów. Jak dziś wiemy, zmarł niespełna miesiąc później.

Następnie Arjen dziękuje wszystkim muzykom, wokalistom oraz ekipie technicznej odpowiedzialnej za przygotowanie widowiska. Szczególne słowa uznania kieruje do dwóch osób:

swojej partnerki Lori, odpowiedzialnej za przygotowanie wizualizacji i oprawy multimedialnej koncertu, Joosta van den Broeka, który odpowiadał za realizację całego przedsięwzięcia oraz że potrafił wcielać w życie nawet najbardziej szalone pomysły.

Po chwili głos zabiera również Joost. Dołącza do podziękowań, ale przede wszystkim zwraca uwagę na ogromny dorobek muzyczny Lucassena. Podkreśla, że przez trzydzieści lat stworzył ponad 34 godziny muzyki, która poruszyła tysiące fanów na całym świecie.

Joost wspomina, że swoją współpracę z Arjenem rozpoczął jako osiemnastoletni muzyk. To właśnie Lucassen dał mu pierwszą wielką szansę, dzięki której mógł rozwinąć karierę. Z wyraźnym wzruszeniem przyznaje, że do dziś pozostaje za to ogromnie wdzięczny.

“30th Anniversary – An Amazing Flight Through Time” to nie tylko zapis koncertu. To przede wszystkim muzyczne święto i piękne podsumowanie trzydziestu lat działalności jednego z najbardziej oryginalnych projektów w historii rocka progresywnego.

Oglądając i słuchając ten koncert, trudno oprzeć się myśli, jak wspaniale byłoby uczestniczyć w nim osobiście. Co kilka minut na scenie pojawia się kolejny wybitny artysta, reprezentujący światową czołówkę z kręgu progresywnego rocka. Każdy wnosi własną osobowość, dzięki czemu widowisko ani przez chwilę nie traci tempa.

Dla wieloletnich fanów Ayreon jest to sentymentalna podróż przez trzy dekady twórczości Arjena Anthony'ego Lucassena. Dla osób dopiero rozpoczynających przygodę z jego muzyką – doskonały punkt wyjścia do poznania bogatego i niezwykle różnorodnego świata Ayreon.

Waldemar Twaróg


In September 2025, Tilburg in the Netherlands was once again transformed into Ayreon City, as six spectacular shows took over the 013 venue — or what is fast becoming known as “Home” by Ayreonauts around the world.

All 15,000 tickets were snapped up within minutes, with fans traveling from an astonishing 71 countries to witness the latest Ayreon live experience: the 30th Anniversary – An Amazing Flight Through Time. This will now be released on 22 May via Music Theories Recordings/ Artone.

The setlist spanned three decades of Ayreon history—from beloved fan favorites to songs never performed live before, with highlights from Arjen Lucassen’s many side projects woven seamlessly into the experience. Scroll down to watch the first video of the show, Loser! (that’s the song Loser, not you, dear reader)

The event marked 30 years since the release of Ayreon’s debut album, The Final Experiment (1995). This massive, state-of-the-art production involved over 100 cast and crew members, featuring a one-of-a-kind stage design, stunning visuals, and spectacular special effects that elevated the show beyond a concert into a true theatrical happening.

Ayreon’s 30th anniversary celebration in Tilburg was a unique moment in time—etched forever into the hearts and minds of those who experienced it live. With this upcoming release, the wider world will finally have the chance to step into the Ayreon Universe and experience the magic from the comfort of one’s own home.



..::TRACK-LIST::..

1. Dream Sequencer 1 2:32
2. My House On Mars 5:41
3. Sail Away To Avalon 4:03
4. Green And Cream 4:50
5. Days Of The Knights 3:29
6. Childhood 3:10
7. Dragon On The Sea 5:20
8. Sig 3:18
9. Sea Of Machines 5:29
10. The Year Of '41 6:35
11. The First Man On Earth 5:55
12. The Lighthouse / The Argument 2 / The Parting 5:54
13. Carried By The Wind 3:43
14. Dream Sequencer 2 1:43
15. The Theory Of Everything 4:47
16. Actual Fantasy 1:30
17. Into The Black Hole 6:20
18. Dreamtime 3:02
19. Dawn Of A Million Souls 7:02
20. Valley Of The Queens 2:56
21. Loser 4:43
22. Band Introduction Mike 2:05
23. The Castle Hall 5:54
24. Amazing Flight In Space 6:16
25. Everybody Dies 5:23
26. Speech Arjen And Joost 16:33
27. Set Your Controls 6:15
28. Dream Sequencer 3 1:25
29. Isolation 9:09

Bonus:
30. Fan Reactions 22:38



https://www.youtube.com/watch?v=O_C7CsNhgEw


SEED 15:00-22:00.
POLECAM!!!